Tăng cường giám sát, phòng chống bệnh do vi rút Nipah tại cảng biển Hải Phòng và cảng hàng không quốc tế Cát Bi

30/01/2026

Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế Hải Phòng có công văn gửi các cơ quan, đơn vị liên quan về việc tăng cường giám sát, phòng chống bệnh do vi rút Nipah tại cảng biển Hải Phòng và cảng hàng không quốc tế Cát Bi.

Theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm - Bộ Y tế, từ ngày 27/12/2025 đến 27/1/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah (trong đó có 2 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal. Bệnh do vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A, vi rút này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả) hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm vi rút và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân).

Theo Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế Hải Phòng, Bệnh do vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A, bệnh có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng hoặc dẫn đến tử vong với các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính với diễn biến nhanh trong vòng 24-48 giờ. Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4-14 ngày. Tỷ lệ chết/mắc chung toàn cầu khoảng 40-75%. Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Vi rút Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại ổ dịch ở một trang trại lợn ở Malaysia, vi rút cũng được tìm thấy ở một số động vật nuôi khác như ngựa, dê, cừu, mèo, chó; tuy nhiên, từ năm 1999 đến nay tại Malaysia chưa ghi nhận ổ dịch mới. Đến năm 2001, Bệnh do vi rút Nipah được ghi nhận đầu tiên trên người tại Bangladesh và sau đó ghi nhận rải rác hàng năm với khoảng dưới 67 trường hợp mắc bệnh/năm; trong 2 tháng đầu năm 2023, Bangladesh cũng ghi nhận 11 ca bệnh do vi rút Nipah với tỷ lệ chết/mắc là 73%. Năm 2001, tại bang Siliguri, Ấn Độ cũng ghi nhận ổ dịch do vi rút Nipah tại một cơ sở y tế.

Một số quốc gia khác cũng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm vi rút Nipah như Australia, Bangladesh, Campuchia, Ghana, Indonesia, Madagascar, Malaysia, Papua New Guinea, Philippines, Thái Lan, Đông Timo do đã tìm thấy vi rút ở một số loài dơi ăn quả tại các nước này.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do vi rút Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (như lợn hoặc các loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm vi rút và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân).

Theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm và trao đổi với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trong tháng 12/2025, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah (trong đó có 02 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal. Từ ngày 27/12/2025 đến nay không ghi nhận thêm trường hợp mắc mới.

Tại Việt Nam, đến ngày 27/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp bệnh do vi rút Nipah. Tuy nhiên, không loại trừ có thể ghi nhận trường hợp xâm nhập là những người đi về từ vùng có dịch ở Ấn Độ.

Thực hiện Công văn số 112/PB-BTN ngày 27/01/2026 của Cục phòng bệnh về việc tăng cường giám sát, phòng chống bệnh do vi rút Nipah. Để chủ động ngăn ngừa, phòng chống không để dịch bệnh xâm nhập vào thành phố qua cửa khẩu cảng biển Hải Phòng và cảng hàng không quốc tế Cát Bi, Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế Hải Phòng tăng cường giám sát chặt chẽ người nhập cảnh nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh.

Cụ thể, đối với các tàu đi về từ Ấn Độ trong vòng 14 ngày đề nghị chủ tàu, đại lý phải thông báo trước khi tàu đến cảng 12 giờ. Nếu thuyền viên trên tàu có triệu chứng: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, phải thông báo ngay cho Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế để thực hiện công tác kiểm dịch y tế tại khu neo (do Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng bố trí).

Đối với cơ quan quản lý nhà nước tại Cảng, phối hợp với cơ quan Kiểm dịch y tế quốc tế tổ chức giám sát, phát hiện các trường hợp nghi ngờ tại cửa khẩu. Chỉ thực hiện thủ tục nhập cảnh, xuất cảnh đối với người và phương tiện khi có xác nhận đã hoàn thành việc kiểm dịch y tế; Tổ chức điều động, cho tàu neo đậu, thông báo kịp thời cho cơ quan kiểm dịch để kiểm tra giám sát phòng, chống dịch; phối hợp tạo điều kiện bố trí phương tiện cho cơ quan kiểm dịch thực hiện nhiệm vụ.

Để chủ động, phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp như: hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết. Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.

Ngoài ra, người dân cần đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến; Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.

Cùng với đó, người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

Khi có trường hợp cán bộ, nhân viên hoặc có người nghi ngờ mắc bệnh trong địa bàn cơ quan, đơn vị cần thông báo cho cơ quan y tế, Trung tâm Kiểm dịch y tế (đường dây nóng: 0945.419.688), để được hướng dẫn thực hiện công tác phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah.